Κύριος ομιλητής κατά την σημερινή Δοξολογία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό ήταν ο συμπολίτης μας Ιστορικός και λόγιος κ. Σπυρίδων Γαούτσης ο οποίος τεκμηρίωσε με την επιστημονική του κατάρτιση το νόημα της ημέρας αλλά και με θάρρος είπε τα πράγματα όπως έχουν σήμερα.Το blog μας τον συγχαίρει και παραθέτουμε την ομιλία του που είχε την καλοσύνη να μας παραχωρήσει.
Μητροπολιτικός Ναός ΚέρκυραςΠαρασκευή 28 Οκτωβρίου 2011
Πανηγυρικός γιατην Εθνική Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940
Όταν τον Αύγουστο του 1939 η Γερμανία εισέβαλε στηνΠολωνία, ξεκινώντας να προελαύνει ανεμπόδιστα σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο,η Ελληνική Κυβέρνηση προχώρησε σε μερική επιστράτευση, αναγνωρίζοντας ότι τοπέπλο του πολέμου δεν θα αργούσε να κατέβει νοτιότερα. Σ' ότι αφορά στο νησίμας, το 10ο Σύνταγμα που έδρευε στην Κέρκυρα και υπάγονταν στην 8η ΜεραρχίαΠεζικού, προωθήθηκε στα βορειοδυτικά σύνορα της Μακεδονίας. Όσοι από την άλλημπορούσαν να δουν πίσω από τους τίτλους των ιταλικών εφημερίδων και τηςπροπαγάνδας που ασκούνταν περί της υποτιθέμενης ιταλογένειας των Επτανησίων,αντιλαμβάνονταν πως οι ιταλοί βρίσκονταν προ των ελληνικών πυλών.Δημοσιογραφικοί, άλλωστε, κύκλοι στην Ιταλία και οι ανταποκριτές τους στην Ελλάδα, αναφέροντανανοιχτά στο σχέδιο της ιταλικής εισβολής, αλλά η λογοκρισία που είχε επιβάλλειη Μεταξική δικτατορία της 4ης Αυγούστου απέκρυπτε το πραγματικό μέγεθος τωνγεγονότων. Ο Μουσολίνι προσπαθούσε μάταια να συναγωνιστεί τουςγερμανούς του συμμάχους κι ενώ οι δυνάμεις του αποτυγχάνουν διαδοχικά στηΡιβιέρα, στη Λιβύη και στο δρόμο για την Αίγυπτο, προχωρά στο μοιραίο σφάλμα ναεπιτεθεί στην Ελλάδα, σε μία επιχείρηση που αποδείχθηκε ιστορικά εντελώςεπιπόλαιη, καιροσκοπική και ανοργάνωτη. Οι ιταλικές προκλήσεις πάντως είχανξεκινήσει ήδη από το Πάσχα του 1940 με την επίσκεψη του “Αμέρικο Βεσπούτσι” στολιμάνι της Κέρκυρας και τις προβοκάτσιες που εκτυλίχθησαν, και συνεχίστηκαν τονεπόμενο μήνα με την αναγγελία του Μουσολίνι για την κήρυξη του πολέμου κατά τωνάγγλο - γάλλων με σκοπό τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας σταΒαλκάνια. Στην πραγματικότητα, οι ιθύνοντες του ιταλικού φασιστικού καθεστώτοςθορυβημένοι από τη γάλλο – βρετανική επιρροή που ασκούνταν στην Ελλάδα, παρά τογεγονός ότι η χώρα μας δεν βίωνε τις πιο δημοκρατικές της περιόδους υπό τοκαθεστώς Μεταξά, τον Ιούλιο του 1940 θα βυθίσουν το αντιτορπιλικό “Ύδρα” και τοβοηθητικό “Αρίων” στη Γαμβούσα, έξω από την Κρήτη, θα συνεχίσουν με το λιμάνιστη Ναύπακτο, ενώ τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου, κατά τις πανηγυρικέςεκδηλώσεις του δεκαπενταύγουστου στην Τήνο θα τορπιλίσουν το εύδρομο “Έλλη”. Ηιταλική αεροπορία θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις, το ιταλικό αρχηγείο τηςΑλβανίας προέβαινε άλλωστε συχνά σε επιδείξεις δυνάμεως με την διεξαγωγήμεγάλων στρατιωτικών και ναυτικών γυμνασίων, ενώ η κήρυξη του πολέμου θαανακοινωθεί τα χαράματα της 28ης Οκτωβρίου, όταν η Κυβέρνηση Μεταξά θα αρνηθείτο ιταλικό τελεσίγραφο για την παράδοση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων. ΗΕλλάδα είχε για άλλη μία φορά συρθεί σ' έναν ακόμη πόλεμο.Η ιταλικήεπίθεση εκδηλώθηκε στην Ήπειρο την ίδια κιόλας ημέρα, μια μέρα σαν και σήμερακι αν ακόμα οι ιταλοί επιτελείς πίστευαν ότι θα μπορούσαν εύκολα να προελάσουνμέσα από τα αλβανικά βουνά στα βόρια σύνορά μας και από εκεί στην Αθήνα, ησθεναρή αντίσταση του ελληνικού στρατού και η αντεπίθεση στο μέτωπο τηςΚορυτσάς διέψευσε γρήγορα τις όποιες τους προσδοκίες. “Η 28ηΟκτωβρίου του 1940 ξημέρωσε πάνω από το Ιόνιο γαλανή και ηλιόφωτη” γράφει οΚώστας Δαφνής στο κλασικό πλέον έργο του “Χρόνια Πολέμου και Κατοχής”. “Πρωίπρωί μία ανάλαφρη γάζα ομίχλης τύλιγε την Κέρκυρα. Μα όσο ο ήλιος προχωρούσεπάνω από τις κορφές των ηπειρωτικών βουνών, η ομίχλη σκορπούσε και τα πάντα τατύλιγε το χαρούμενο φως. Όσοι ξυπνούσαν πρωί κι είχαν τη συνήθεια να βάζουν τοραδιόφωνο για να παίρνουν τις πρωινές ειδήσεις, ήξεραν πως ο πόλεμος είχεαρχίσει. Οι άλλοι, οι περισσότεροι, βυθισμένοι στη γαλήνη του οκτωβριάτικουπρωινού δεν είχαν πάρει είδηση από το τραγικό μήνυμα. Μονάχα στοΠαλαιό Φρούριο, έδρα της Στρατιωτικής Διοικήσεως, όλοι βρίσκονταν σε συναγερμό.Το τηλεγράφημα για την κήρυξη του πολέμου είχε φτάσει στις πεντέμισι το πρωί.Μετά την αποκρυπτογράφησή του, εκλήθησαν στο Φρούριο όλοι οι αξιωματικοί πουήταν στην πόλη και διετάχθησαν τα στρατιωτικά τμήματα της υπαίθρου ναβρίσκονται σε επιφυλακή. Αμέσως δε” καταλήγει ο συγγραφέας “ετέθη σε εφαρμογήτο σχέδιο επιστρατεύσεως και πολεμικής ενεργείας”. Οι ιταλοίβομβάρδισαν την Κέρκυρα και τον άμαχο πληθυσμό της για πρώτη φορά το πρωί της1ης Νοεμβρίου 1940. Τα αεροπλάνα σε κανονικό σχηματισμό, έκαναν το γύρο τηςπαλαιάς πόλης και στη συνέχεια εξαπέλυσαν την πρώτη βομβιστική επίθεση. Ταπαρατηρητήρια, η αεράμυνα, η πολιτική διοίκηση εμφανίστηκαν παντελώςαπροετοίμαστοι και η ανεπάρκεια ψυχολογικής προπαρασκευής πανικόβαλλε τον κόσμοπου έτρεχε να εκκενώσει την πόλη, αναζητώντας ασφαλέστερα καταφύγια στηνύπαιθρο. Νοσοκόμοι και ιατροί του αστικού νοσοκομείου, ερυθροσταυρίτισσες,αστυνομικοί και μέλη του Πατριωτικού Ιδρύματος, μαζί με άλλους εθελοντές θαπαραμείνουν στην πόλη, περιθάλποντας τους τραυματίες και καταμετρώντας τιςαπώλειες και τις ζημιές. Την έκπληξη και τον αιφνιδιασμό διαδέχεται σιγά σιγά ηαλληλεγγύη και η ομοψυχία. Η απουσία κάθε κρατικού μηχανισμού οδηγεί τον κόσμοκαι τους φορείς να μεταφέρουν το Ορφανοτροφείο, το Νοσοκομείο και κάποιουςάλλους οργανισμούς κοινής ωφελείας εκτός πόλεως. Ο Μεταξάς θα στείλει ένατηλεγράφημα για να εμψυχώσει τους κερκυραίους, καταλήγοντας: “ο αγών μας,ηρωικέ και ευγενικέ λαέ της Κέρκυρας θα είναι μέγας και δια τούτο θα είναιτραχύς... όπως πάντοτε, λοιπόν, θα αγωνισθώμεν και τώρα μέχρις εσχάτων δια ναπερισώσομεν την ελευθερίαν μας, τας εστίας μας, τους βωμούς μας και την τιμήνμας ως άνθρωποι και ως έθνος”.Οι ιταλικοίβομβαρδισμοί θα συνεχιστούν μέχρι την 21η Απριλίου 1941, όταν κι αποβιβάστηκαντα πρώτα αγήματα του ιταλικού στρατού. Το απόγευμα της 28ης Απριλίου 1941 ηιταλική σημαία θα υψωθεί στην κορυφή του Παλαιού Φρουρίου και την ίδια ημέρα οΝομάρχης Κέρκυρας παραιτείται και δημοσιοποιεί ένα τελευταίο διάγγελμαυποστήριξης. “Πατριώτες της Κέρκυρας” αναφέρει κλείνοντας “καλήν αντάμωσινμεθαύριον που ο ήλιος της Ελευθερίας θ' ανατείλει πάλι στο ωραίο νησί σας.Καλήν αντάμωσι. Ζήτω η Ελλάς. Ο Νομάρχης Κερκύρας Ευάγγελος Αβέρωφ”. Το ίδιοδιάστημα οι Γερμανοί εισέρχονται στην Αθήνα, εγκαινιάζοντας για την χώρα μίααπό τις σκληρότερες και πιο μαρτυρικές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της.Τουλάχιστον στα Επτάνησα οι πολεμικές προθέσεις και οι βιαιότητες υπήρξαν πολύπιο αμβλυμένες κι αυτό λόγω των ιταλικών προπολεμικών επεκτατικών βλέψεων καιπολιτικών, για την προσάρτησή των νησιών στις κατακτητικές τους επιδιώξεις. Με τηνανατροπή του Μουσολίνι από τον Στρατάρχη Μπαντόλιο και την ιταλικήσυνθηκολόγηση το Σεπτέμβριο του 1943 θα ξεσπάσει σαν ιστορική προκατάληψη ηπεριφρόνηση των γερμανών απέναντι στους μέχρι πρότινος συμμάχους τους. Η εμμονήαπό την άλλη των ιταλικών μεραρχιών του Ιονίου να μην παραδοθούν θα εγκαταλείψειτην ανοχύρωτη Κέρκυρα στις φλόγες των γερμανικών βομβαρδιστικών. Από εκεί καιπέρα η ιστορία είναι γνωστή κι όσο κι αν η καταστροφή του νησιού μας μπορεί ναφαντάζει μία ακόμα μικρή ψηφίδα μέσα στο αιματοβαμμένο μωσαϊκό της παγκόσμιαςιστορίας του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, για όλους εμάς σήμερα και για όσουςπροηγήθηκαν, αποτελεί μία φορτισμένη συναισθηματικά στιγμή που σαν ανοιχτήπληγή πυορροεί ακόμα μέσα στο χρόνο. Η επέτειοςτης 28ης Οκτωβρίου 1940 και η περίοδος που ακολούθησε μέχρι τον Οκτώβριο του1944, όταν και τα τελευταία γερμανικά στρατεύματα αποχώρησαν από την Ελλάδα,αποτελεί μία κορυφαία επέτειο για το Νέο Ελληνισμό και το νόημα του εορτασμούτης έχει σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πολλαπλές μεταφράσεις: Κατ' αρχήν έχειτην πρόδηλη εθνική και ιστορική αξία. Ένα γεγονός της σύγχρονης ιστορικήςπραγματικότητας που υπενθυμίζει στους νεότερους και κυρίως στους μαθητές καιστους νέους τον ηρωικό αγώνα οπλιτών και πολιτών για την υπεράσπιση της εθνικήςκυριαρχίας και της ανεξαρτησίας μας. Συγχρόνως αποτελεί έναν ασίγαστο φόροτιμής για τη θυσία εκείνων που έπεσαν στις διάφορες πόλεις ή πνίγηκαν στιςναυτικές αναμετρήσεις, αλλά κυρίως εκείνων που έπεσαν στα αλβανικά όρη και πουτο Ελληνικό Κράτος 70 χρόνια τώρα δεν έχει δείξει την ευαισθησία και τηνυποχρέωση να συγκεντρώσει τα λείψανά τους. Η εμπλοκήτης Ελλάδος από την άλλη στο δεύτεροπαγκόσμιο πόλεμο και η καθυστέρηση που προκάλεσαν στους γερμανούς να επεκταθούνανατολικότερα, πριν τους προλάβει ο βαρύς χειμώνας του 1940, έχει αποδειχθείιστορικά πως συντέλεσε αποφασιστικά στην αποδυνάμωση των σχεδίων του Άξονα.“Μην ξεχνάτε ότι η Ελλάδα πολεμά για τη μοίρα του κόσμου” έγραψαν σ' έναμανιφέστο τους οι λογοτέχνες μας το 1940 κι αυτήν την αντίσταση, όταν μερικάανυπότακτα πνεύματα νίκησαν τα μεγέθη, χαιρέτισαν με σεβασμό ηγέτες καιπνευματικές προσωπικότητες απ' όλες οι γωνιές του πλανήτη. Η σημερινήεπέτειος συνεπώς απευθύνεται κυρίως στις νεότερες γενιές, άρα έχει καιπαιδευτική αξία. Κυρίως σήμερα που το συλλογικό συμφέρον υπολείπεται στησυνείδηση του κόσμου από το ατομικό, η σημασία του ιστορικού συλλογικούπαραδείγματος της εθνικής ομοψυχίας αποκτά χαρακτήρα επίκαιρο και επιτακτικό. Ησυλλογική μνήμη αποτελεί πυλώνα για την ψυχοσύνθεση και τη διατήρηση τηςεθνικής συνείδησης και παραδείγματα σαν τον αγώνα και την αγωνία των Ελλήνωνπου έζησαν τη φρίκη του δευτέρου μεγάλου πολέμου δεν μπορούν να μηνπροβάλλονται σε κάθε ευκαιρία και να μην διδάσκονται, χωρίς όμως στομφώδειςαφέλειες και ατέρμονες ή λανθάνουσες μεγαλοσχημοσύνες.Η 28ηΟκτωβρίου του 1940 και κάθε μέρα που ξημερώνει για τη χώρα μας μία 28ηΟκτωβρίου, αποτελεί μία στιγμή ιστορίας να ξεπεράσουμε τους εαυτούς μας, ναμετουσιώσουμε το εύψυχο αυτού του λαού, των νέων κυρίως, διδάσκοντας ήθος,ιδιαίτερα σήμερα που διακυβεύεται και συναλλάσσεται η αξιοπρέπειά μας, ηαυτοδιάθεσή μας, η ίδια μας η υπόσταση. Σήμερα κυρίως που οι έλληνες, οιευρωπαίοι, ο κόσμος όλος καλούνται ν' αντιμετωπίσουν τις σύγχρονες πολιτικές,οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, μηνύματα σαν κι αυτό της 28ης Οκτωβρίου,αφυπνίζουν, ξεσηκώνουν, συσπειρώνουν και αποδεικνύουν πως ο κόσμος, η Ευρώπη, ηΕλλάδα μπορεί και διαθέτει ακόμα αντιστάσεις.Εκείνο τοπρώτο πολεμικό ανακοινωθέν το πρωί της 28ης Οκτωβρίου “αι ιταλικαί στρατιωτικαίδυνάμεις προσβάλλουσιν από τις 05:30' ώρας την σήμερον τα ημέτερα τμήματαπροκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται τουπατρίου εδάφους”. Αυτό το μήνυμα “αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίουεδάφους” όσο συχνά κι αν έχει ακουστεί σε βάθος χρόνου, αποτελεί το διαχρονικόχαρακτηριστικό της ελληνικής ιστορίας και αποκτά γεγονός με μεγάλη πολιτικήσημασία. Ένα πολεμικό προσκλητήριο που αντί να προκαλέσει πανικό, σήμανεπανεθνικό συναγερμό κι ενθουσιασμό στις τάξεις των νέων, που υπό την συναίσθησητου βάρους του εθνικού χρέους, γαντζωμένοι σε λεωφορεία και τραμ έτρεχαν να παρουσιαστούν γελαστοί στις μονάδες τουςκαι στα κέντρα κατάταξης. “Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους”.Αιώνες πίσω, “αι ημέτεραι δυνάμεις” αυτό κάνουν. Ή μήπως αυτό έκαναν στοπαρελθόν; Ας μηνπλανόμαστε νομίζοντας πως οι γενιές που προηγήθηκαν κι όσοι πολέμησανδιαχρονικά στα διάφορα πεδία των μαχών ήταν γεννημένοι υπερήρωες. Καθημερινοίάνθρωποι υπήρξαν που αγωνίζονταν να επιβιώσουν και που άφησαν πίσω τους χήρες,μαυροφορεμένες μάνες και παιδιά που δεν πρόλαβαν να τους γνωρίσουν. Άνθρωποιπου κρύωναν και πείναγαν στα χαρακώματα του μετώπου, άνθρωποι που έκλαιγαντραυματισμένοι κι ακρωτηριασμένοι στα μετώπισθεν, άνθρωποι που σκιρτούσαν καιριγούσαν στη θέα της υπεροπλίας του αντιπάλου. Ο ηρωισμός όμως κι η αυταπάρνησηπου επέδειξαν δεν υπήρξε μία συμπτωματικήεκδήλωση περιστάσεων, αλλάμία συνειδητή και ακατάλυτη έκφραση πεποιθήσεων που γεννήθηκαν σαν αξίεςμέσα στις καρδιές τους και κάθε σταγόνα αίμα που έχυσαν για να μπορούμε ναγιορτάζουμε και να καυχόμαστε εμείς σήμερα, πρέπει να μας θυμίζει το χρέος πουέχουμε να συνεχίζουμε τις δικές τους προσπάθειες. Εδώτοποθετείται η ιστορική αξία αυτής της ημέρας, στις ευλογημένες και ανένδοτεςεκείνες υπάρξεις που απαρνήθηκαν τα συμφέροντά τους και στραγγάλισαν τησιγουριά και την ασφάλειά τους, εμπνεόμενοι από το ιδανικό της σύμπνοιας καιτης ενότητας που οδηγεί στις πιο υψηλές και πιο ευγενείς επιδιώξεις. Εδώτοποθετείται η ιστορική αξία αυτής της επετείου και όχι στα συνθήματα και στιςεκκωφαντικές ρητορείες που από καιρό μας έχουν συνηθίσει.Στα χρόνιαπου πέρασαν, αγαπητοί μου, η χώρα μας διένυσε τη μακροβιότερη περίοδο ειρήνηςκαι ευημερίας που γνώρισε ποτέ, εντασσόμενη σε διεθνείς οργανισμούς καιενώσεις, αναπτυσσόμενη ριζικά και οικοδομώντας δημιουργικές σχέσεις με ταυπόλοιπα κράτη, τους πρώην συμμάχους της και όχι μόνο. Η χώρα αυτή όμως έχει νααγωνιστεί ακόμα για πολλά και κυρίως να ξεφύγει από τον αγνώμονα και χωρίςμνήμη, κακό της εαυτό. Το κυνήγι της άκρατης ευδαιμονίας των τελευταίωνδεκαετιών προκάλεσε στο λαό μας μία αναίτια χαλάρωση κι έναν ευτελισμό πουαντανακλά σε πολλές προεκτάσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου βίου. Εν μέσωγενικευμένης κρίσης, όπως αυτή που βιώνουμε όλοι, έχουμε την υποχρέωση και απαιτούμεαπό τους εκπροσώπους μας να αγωνιστούν για ουσιαστική ισονομία, για δικαιοσύνηκοινωνική και δημοκρατία ποιοτική, για την υποστήριξη των πιο αδύναμων καιασθενών τμημάτων αυτής της κοινωνίας. Αλλά δυστυχώς η πραγματικότητααποκαλύπτει πως σε μία Ελλάδα που αρέσκεται να καλείται χώρα αξιών, η αξία τουσυνόλου μετατράπηκε δυστυχώς σε αξία των προνομιούχων.Στη μνήμηλοιπόν εκείνων που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν σε κάθε γωνιά του ελληνισμού, σεκάθε γωνιά της γης για ιδανικά που σε κάποιους μπορεί να φαντάζουν σήμερα μηρεαλιστικά, έχουμε το εθνικό χρέος να μην υποκύψουμε στα σημερινά ψεύτικαδιλήμματα που μας θέτουν και σε κατασκευασμένες ενοχές. Η 28η Οκτωβρίου καικάθε 28η Οκτωβρίου ας είναι μία ευκαιρία ενδοσκόπησης και αναζήτησης των λόγωνπου δημιουργήσαμε, που αναθρέψαμε και που ανεχόμαστε αυτήν την κατάσταση. Αςείναι μία ευκαιρία ν' αντισταθούμε με αλήθειες απέναντι στα παρασκηνιακάσυμφέροντα και τη νοθεία, με επιχειρήματα απέναντι στη βία και στην υποκρισία. Είναιγεγονός πως η μουντή καθημερινότητα και η επικαιρότητα δεν αφήνουν πολλάπεριθώρια για υψηλοφροσύνη, για ενθουσιασμούς και περηφάνια κι αν μη τι άλλο,επέτειοι σαν τη σημερινή, πρέπει μας θυμίζουν πως έχουμε ακόμα το ιστορικόκαθήκον να διασφαλίσουμε στη νέα γενιά το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρέπεια.
Ας το πράξουμε λοιπόν στη μνήμη εκείνων που έπεσαν για να μείνουμε εμείςόρθιοι!
ΣπύροςΠ. Γαούτσης
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "Ενορία Αγίου Ελευθερίου Κερκύρας" »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
